Analiza własnego stylu jedzenia cz. II

Analiza przedziałowego stylu jedzenia na czterech wymiarach

Bez tytułu

W pierwszej części artykułu o stylach jedzenia przedstawiłam podział na styl punktowy i przedziałowy.
Pod tym drugim kryje się kilka motywacji, które warto wziąć pod uwagę analizując swoje nawyki żywieniowe.

P.S. Nie zniechęcajcie się długością artykułu, z pewnością szybko przez niego przebrniecie 🙂

WISCERALNA

Jeśli jesteś w tej grupie, to prawdopodobnie wybierasz posiłki sycące, łatwe, szybkie, a estetyka dania jest dla Ciebie mało istotna.

W tej grupie częściej będą znajdować się osoby, które:

– nie odróżniają podobnych produktów różniących się gatunkiem,

– są mniej zainteresowane sposobami urozmaicania jedzenia,

– jedzą szybko,

– są raczej leniwe, jeśli chodzi o przygotowywanie posiłków.

Nie oznacza to, że ta osoby z tej grupy zjedzą cokolwiek, też mają swoje preferencje 🙂

ZMYSŁOWA

Ważna jest dla Ciebie celebracja posiłku i zaspokojenie zmysłów: smaku, węchu, wzroku.

Tą grupę charakteryzuje wyższa kontrola procesu jedzenia. Jednak związek między masą ciała a jedzeniem zmysłowym zależy od wiedzy na temat wartości odżywczych,
o czym wspomnę jeszcze niżej.

ZEWNĘTRZNA

Moment rozpoczęcia i kontynuacja jedzenia zależy od tego, czy jedzenie jest w tym momencie łatwo dostępne, np. w zasięgu wzroku.

WEWNĘTRZNA

Rozpoznajesz głód i sytość, które są dla Ciebie sygnałem do sięgnięcia i zaprzestania jedzenia.

Zadanie:
Wyobraź sobie siebie przy świątecznym stole. Co jest dla Ciebie sygnałem do przerwania posiłku? Uczucie sytości, pusty talerz czy może coś innego?

EMOCJONALNA

Potrzeby fizjologiczne albo odczuwane emocje mogą prowadzić do dyskomfortu, wraz z którym pojawia się pobudzenie. Możemy wtedy odczuwać ból, zmęczenie,
złe samopoczucie, smutek, gniew, przyjemność.Każdy z nas posiada obszar inteligencji cielesnej, dzięki której mniej lub bardziej trafnie interpretuje sygnały pochodzące
z ciała. Jeżeli wiemy co czujemy oraz wiemy jak to nazwać, zareagujemy adekwatnie do sytuacji. Może się jednak zdarzyć, że każda sytuacja, w której odczuwamy dyskomfort,
jest przez nas interpretowana jako chęć zjedzenia czegoś.

Pytania do Ciebie:
Czy sięgasz po tabletkę przeciwbólową od razu jak tylko poczujesz ból?
Czy odczuwany głód sprawia, że natychmiast musisz coś zjeść?

Te pytania pozwolą Ci mniej więcej określić, jaka jest Twoja tolerancja na odczuwany dyskomfort. Jeśli odpowiedziałeś/aś sobie na te pytania twierdząco, może to oznaczać,
że Twoja tolerancja na dyskomfort jest niska.

Dzięki rozumieniu natury pobudzenia możemy przewidzieć, jak długo będzie trwał ból czy głód i zareagować adekwatnie do sytuacji. Jeśli jesteś przekonany/a,
że zignorowanie odczucia głodu nie przyniesie negatywnych skutków – nie pojawi się nagły spadek koncentracji, problemy ze snem, to prawdopodobnie tak będzie.
W ten sposób możemy odwrócić uwagę od dyskomfortu, który może okazać się tymczasowy.

Dla wielu z nas jedzenie jest łatwym, ogólnodostępnym sposobem na radzenie sobie ze stresem, zmęczeniem, poprawę nastroju. Jaki może być tego skutek?

Jeżeli przyzwyczailiśmy się do tego, że jedząc poprawiamy sobie nastrój, łagodzimy uczucie stresu, może stać się to naszą wyuczoną reakcją, a co za tym idzie – nasze reakcje na sygnały płynące z ciała mogą być często mylnie interpretowane.

Emocje są nieodłącznym elementem naszego życia. To, czy hamują, czy pobudzają łaknienie to indywidualna kwestia. Część osób będzie „zajadać stres”, a część straci apetyt. Czy umiarkowany stres rodzi więcej „zajadania” niż silny? Czy to ostatecznie pomaga złagodzić stan emocjonalny? Odpowiedz sobie na te pytania 🙂

RYTMICZNOŚĆ

Pewne jest, że pora i ilość posiłku mają znaczący wpływ na masę ciała (1), oraz że nieregularne posiłki wiążą się ze wzrostem odporności na insulinę oraz wzrostem poziomu złego cholesterolu (2).

Z drugiej strony:

Liczba posiłków nie wpływa na tempo spalania, co wskazuje na to, ze ilość pożywienia jest bardziej istotna niż rytmiczność (3).

Czy to ewolucyjne przystosowanie? W końcu nie zawsze mamy możliwość regularnego (co 2-3h) jedzenia i zawsze o stałych porach. Praca, szkoła, obowiązki, dzieci, wyjazdy…

Osoby rytmiczne – posiłki o stałych porach, w podobnej ilości, odczuwanie głodu o stałych porach

Osoby nierytmiczne – pora oraz ilość posiłków zależna od aktualnych potrzeb, różne pory odczuwanego głodu

Rytmiczne jedzenie jest ważne podczas odchudzania, z tego względu, że pozwala zapobiegać napadom głodu.

PODSUMOWANIE

Jeśli podczas czytania tego artykułu rozpoznałaś/eś w sobie kilka typów motywacji, to uspokoję Cię, że wszystkie opisane wyżej wymiary stylu przedziałowego są
ze sobą w różny sposób powiązane.

Ogólnie rzecz biorąc STYL PRZEDZIAŁOWY oznacza szersze obszary akceptacji czasu, rodzaju, sposobu jedzenia.

Największe powiązania z tym stylem oraz z kontrolą procesu jedzenia ma jedzenie emocjonalne. Osoby znajdujące się w tej grupie osób mogą rozpoznać u siebie:

– brak rytmiczności,

– częściej motywację wisceralną niż zmysłową – prowadzi to bowiem do szybkiej redukcji dyskomfortu,

– większe obszary akceptacji produktów spożywczych,

– powiązanie z motywacją zewnętrzną– w jednym i drugim przypadku możemy sięgać po jedzenie, mimo że nie odczuwamy głodu – motywują nas do tego albo emocje
albo bodźce zewnętrzne, których jest MNÓSTWO(zapach świeżego pieczywa dobiegający z piekarni, pięknie nakryty stół, instagram…).

Z kolei jedzenie zewnętrzne jest powiązane z wisceralnym – jeśli rozpoznajesz u siebie zarówno jedno jak i drugie, możliwe, że masz zwiększona wrażliwość na dostępne jedzenie połączone z unikaniem głodu (tzw. jedzenie na zapas, kiedy wiemy, że przed długi okres czasu nie będziemy mogli zjeść). Jeżeli dostępność pożywienia jest zmienna, to jedzenie zewnętrzne nie będzie sprzyjać rytmiczności posiłków. Warto więc zadbać o to, aby mieć w zanadrzu zdrową przekąskę, którą będziesz mógł/mogła zjeść
w sytuacji, gdy zaczną atakować Ciebie rozmaite bodźce z zewnątrz 🙂

W badaniu styli jedzenia okazało się, że wszystkie spośród czterech wymiarów stylu przedziałowego korelują z niższa kontrolą procesu jedzenia. Jest to jednak tylko predyspozycja do zwiększonego poboru energii. Jeśli więc rozpoznajesz u siebie styl przedziałowy wraz z poszczególnymi motywacjami, to pomocne mogą okazać się:
– ograniczony dostęp do pożywienia (np. lodówkę czy szafkę ze słodyczami zamknięta na kłódkę J),

– wysokie tempo metabolizmu,

– posiadana wiedza z zakresu żywienia,

– motywacja do dbania o figurę,

– adekwatna interpretacja sygnałów z ciała,

– sposób radzenia sobie ze stresem inny niż jedzenie,

– samodyscyplina.

Od czego zależy adaptacyjna wartość danego stylu jedzenia?

  1. Jedzenie emocjonalne – hamowanie apetytu dla osoby, która nie chce schudnąć, będzie tak samo niekorzystne jak wzmaganie apetytu, dla osób dążących do redukcji masy ciała.
  2. Jedzenie zewnętrzne – dostępność zdrowych produktów spożywczych i posiłków nie będzie szkodzić zdrowiu tak bardzo, jak dostępność produktów z drugiego bieguna (słodycze, fast food)
  3. Jedzenie wisceralne – może okazać się przydatne, gdy mamy ograniczony wybór, a chcemy przytyć.
  4. Jedzenie zmysłowe – jeśli posiadamy wiedzę z zakresu żywienia i zaspokajamy zmysły jedząc zdrowy posiłek, to celebracja będzie nam służyć, być może wydłuża się wtedy tempo jedzenia, zwiększa adekwatne reagowanie na sygnały sytości i ilość spożywanego pożywienia. W przeciwnym razie – może pomoże genialny metabolizm.
    CIEKAWOSTKA – kobiety motywowane wisceralnie ważą więcej niż motywowane zmysłowo
  5. Jedzenie rytmiczne – przynosi korzystny efekt, jeśli spożywamy adekwatną ilość kilokalorii. Zbyt mała ilość dostarczanej energii lub pominięcie jednego z posiłków może wiązać się z napadem głodu, co jest częstym zjawiskiem podczas stosowania restrykcyjnych diet.
  6. Jedzenie nierytmiczne – z jednoczesną odpowiednią podażą energii nie skutkuje wyższą masą ciała.

Mam nadzieję, że udało mi się pomóc Tobie w diagnozowaniu własnego stylu jedzenia i niektóre wskazówki okażą się przydatne w procesie podejmowania zmian na rzecz zdrowych nawyków żywieniowych.

Powodzenia i zapraszam ponownie! 🙂

Źródła:

Farschi H.M., Taylor M.A., Macdonald I.A. (2004). Regular meal frequency creates more appropriate insulin sensitivity and lipid profiles compared with irregular meal frequency in healthy lean women. European Journal od Clinical Nutrition, 58, 1071-1078 (2)

Gawęcki J., Hryniewiecki L. (red). (2005). Żywienie człowieka. Podstawy nauk o żywieniu, Warszawa: PWN (1)

Jebb S.A., (2002). Energy intake and bory wright. W: C.G. Fairbum K.D. Browell K.D. (red.). Op.cit. (3)

Wieczorkowska – Wierzbińska G.(2011). Psychologiczne ograniczenia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwerytetu Warszawskiego

Udostępnij post
Brak komentarzy

Zostaw komentarz